Архины хордлого (alcoholism) нь архи ууснаас үүдэлтэй сэтгэцийн болон биеийн эмгэгийг хэлнэ, архины хамаарал (alcoholic dependence) нь архаг архины хордлоготой хүн архиа зогсоосон даруйд хэд хэдэн таталтын шинж тэмдэг үүсгэдэг. Архи (этанол) хэтрүүлэн уух нь төв мэдрэлийн системд эхлээд өдөөх, дараа нь дарангуйлах нөлөө үзүүлдэг, хүнд хордлого нь амьсгал, зүрхний цохилтыг дарангуйлж үхэлд хүргэж болно. Үнэн хэрэгтээ архины хамааралтай хүмүүс ихэвчлэн хордлогын байдалд байдаг, манай улсад архины хордлогын өвчлөл Баруун орнуудаас бага боловч сүүлийн жилүүдэд өвчлөл нэмэгдэх хандлагатай байгаа тул анхаарах хэрэгтэй.
Энэ хэсгийн орчуулга, мэдээллийг шинэчилж байна.
{"translations": ["①Архи уух хүслийг тэсвэрлэх аргагүй.\n②Өдөр бүр тогтсон цагт архи уух хэв маягтай.\n③Архи уух хэрэгцээ нь бусад бүх үйл ажиллагаанаас илүү байх.\n④Архины хүлцэл нэмэгдэх.\n⑤Тасралтгүй таталтын шинж тэмдэг илрэх.\n⑥Зөвхөн архи ууж байж таталтын шинж тэмдгийг арилгах боломжтой.\n⑦Тасласны дараа ихэвчлэн хуучин донтолт дахин сэргэдэг.\nЭмнэлзүйн илрэлийн хувьд хамгийн түгээмэл эрт үеийн шинж тэмдэг нь мөч, их биений цочмог чичирхийлэл бөгөөд өвчтөн тайван сууж чадахгүй, аяга тогтвортой барьж чадахгүй, амархан цочромтгой, аймхай, бусдын нүүр рүү харахаас айх, дотор муухайрах, бөөлжих, хөлрөх нь түгээмэл тохиолддог. Хэрэв архи уувал дээрх шинж тэмдгүүд хурдан арилдаг, эс бөгөөс хэдэн өдөр үргэлжилж болно. Цаашид хөгжихөд богино хугацааны төөрөгдөл, хий үзэгдэл, юмны хэлбэр гажигтай харагдах, дуудлага тодорхойгүй болох эсвэл орилох зэрэг илэрч, дараа нь таталт үүсч болно. 48 цагийн дараа чичирхийлэлтэй төөрөгдөл (delirium tremens) үүсч болно.\nАрхаг архины хордлоготой хүмүүст ихэвчлэн зан чанарын өөрчлөлт гарч, хувиа бодох, дургүйцэмтгий болох, ажил, гэр бүлдээ хариуцлагагүй хандах, өдөржин архи уух дуртай болох, ихэвчлэн худал хэлэх, хулгай хийх зэрэг сахилга батын зөрчил гаргах нь түгээмэл. Өвчтөнд ихэвчлэн архаг гастрит, элэгний хатуурал, шингээлтийн алдагдалын хам шинж, захын мэдрэлийн үрэвсэл, зүрхний булчингийн гэмтэл зэрэг биеийн өвчнүүд дагалддаг. Архаг архины хордлогын түгээмэл сэтгэцийн эмгэгүүд дараах төрлүүдтэй:\nНэг, чичирхийлэлтэй төөрөгдөл (delirium tremens)\nАрхаг архины хордлоготой хүн гэнэт архи уухаа больсны дараа үүсдэг цочмог сэтгэцийн эмгэг. Өвчтөний ухамсар бүрхэг, цочромтгой, аймшигтай, хий үзэгдэлтэй, халуурах, их хөлрөх, цусны даралт ихсэх, зүрхний цохилт хурдсах, хэл, уруул, мөчдийн том чичирхийлэл, хүүхэн хараа томрох зэрэг шинж тэмдэг илэрдэг. Хүнд тохиолдолд таталт үүсч болно. Лабораторийн шинжилгээгээр цагаан эсийн тоо нэмэгдэх, цусны тунадасжилт хурдасч, элэгний үйл ажиллагаа гэмтсэн болохыг харж болно. Довтолгоо ихэвчлэн 3-4 хоног үргэлжилж, шинж тэмдэг шөнө нь хүндэрч, гүн нойрсоод дуусдаг. Сэрсэний дараа бүрэн эдгэрч болно. Төөрөгдлийн үеийг санахгүй. Ерөнхийдөө дэмжих эмчилгээгээр хурдан сайжрах боломжтой. Хүнд төөрөгдөлтэй өвчтөнд хлорпромазиныг булчинд эсвэл судсаар дусааж болно. Цөөн тооны өвчтөн зүрхний дутагдлаар нас барж эсвэл Корсаковын хам шинж болж хувирч болно.\nХоёр, Корсаковын хам шинж (Korsakov syndrome)\nАрхаг архины хордлогын хожуу үеийн хүндрэл. Эмнэлзүйн онцлог нь ойрын ой санамж, чиг баримжааны алдагдал, хуурамч дурсамж, зохиомол яриа, шүүмжлэлийн алдагдал, сэтгэл хөдлөлийн баяр хөөртэй байдал. Архины хордлогоос үүдэлтэй энэ хам шинж нь хоол тэжээлийн дутагдал, тиамины дутагдлаас үүдэлтэй гэж үздэг боловч В бүлгийн витаминаар эмчилснээр бүрэн эдгэрэх нь ховор.\nГурав, архины хордлогын хий үзэгдэл (alcoholic hallucinosis)\nУдаан хугацаагаар архи уудаг хүн гэнэт архи уухаа больсны дараа аажмаар үүсдэг. Ухамсар тодорхой үед доромжилсон эсвэл заналхийлсэн сонсголын хий үзэгдэл илэрч, түгшүүр, тайван бус байдал үүсдэг. Хэдэн долоо хоног, хэдэн сар эсвэл түүнээс удаан үргэлжилж болно. Энэ өвчний шалтгааны талаар маргаан ихтэй. Одоогоор ихэнх хүмүүс жинхэнэ архины хордлогын хий үзэгдэл маш ховор тохиолддог гэж үздэг.\nДөрөв, архины хордлогын паранойд төлөв (alcoholic paranoid state)\nАрхаг архины хордлоготой өвчтөн эхнэр/нөхрөө сэжиглэх, ихэвчлэн атаархлын төөрөгдөл илэрдэг, мөн хавчлагын төөрөгдөл ажиглагдаж болно. Зарим хүмүүс энэ төрлийн тохиолдлууд эцэстээ архаг шизофрени байдаг бөгөөд зөвхөн архаг архины хордлоготой давхцсан хэрэг гэж үздэг.", "Гэдэс дүүрэх", "Хэвийн хүний ходоод гэдэсний замд тодорхой хэмжээний хий агуулагддаг бөгөөд хий нь ихэвчлэн ходоод, бүдүүн гэдсэнд байрладаг, нарийн гэдэсний хөндийд хий бага байдаг. Ходоод гэдэсний замд хэт их хий хуримтлагдахыг гэдэс дүүрэх буюу товчхондоо гэдэс дүүрэх гэж нэрлэдэг.", "Гэдэс дүүрэх нь ихэвчлэн хоол боловсруулах тогтолцооны өвчний улмаас үүсдэг. Өвчтөнд гэдэс дүүрэх шинж илэрвэл дараах шинжилгээнүүдийг хийж болно:\n1. Өтгөний шинжилгээ: Хэрэв салст, идээт цуст өтгөн байвал микроскопоор цусны улаан эс, цагаан эс харагдвал ихэвчлэн гэдэсний үрэвсэлт өвчин байна; өтгөнд их хэмжээний шингээгүй хоол агуулагдаж, микроскопоор булчингийн утас, өөхний бөмбөлөг харагдвал ихэвчлэн хоол боловсруулах, шингээлтийн алдагдал байгааг илтгэнэ.\n2. Ходоодны шүүсний шинжилгээ: Архаг атрофийн гастрит, ходоодны хорт хавдрын үед ходоодны хүчлийн шүүрэл ихэвчлэн буурдаг.\n3. Элэгний үйл ажиллагаа, ийлдсийн ферментийн шинжилгээ: Элэг, цөсний замын өвчний оношлогоонд тустай.\n4. Ходоодны дурангийн шинжилгээ: Архаг гастрит, шархлаат өвчин, ходоодны хорт хавдар зэрэг ходоод, арван хоёр нугалааны өвчний оношлогооны үнэ цэнэтэй.\n5. Бүдүүн гэдэсний дурангийн шинжилгээ: Гэдэсний сүрьеэ, Кроны өвчин, шархлаат колит, амебын гэдэсний өвчин, бактерийн цусан суулга, бүдүүн гэдэсний хорт хавдар, бүдүүн гэдэсний дивертикул өвчин зэргийг оношлох эсвэл туслах оношлогооны үнэ цэнэтэй.\n6. Рентген шинжилгээ: Хэвлийн хөндийн рентген шинжилгээ нь элэгний нугаламын хам шинж, дэлүүний нугаламын хам шинж, шархлаат өвчний цооролт, гэдэсний түгжрэл зэрэг өвчний оношлогоонд тустай; барийн будааны шинжилгээ нь архаг гастрит, шархлаат өвчин, ходоодны хорт хавдрыг оношлохоос гадна ходоод унжилтыг оношлоход тустай; барийн бургуйн шинжилгээ нь бүдүүн гэдэсний өвчнийг оношлоход тусална.\n7. Хэт авиан, CT эсвэл MRI шинжилгээ: Элэг, цөсний зам, нойр булчирхайн өвчний оношлогоонд чухал ач холбогдолтой, сүрьеэгийн хэвлийн гялтангийн үрэвсэл эсвэл янз бүрийн шалтгаанаас үүдэлтэй асцитын туслах оношлогооны үнэ цэнэтэй.", "Гэдэс дүүрэхээс урьдчилан сэргийлэхийн тулд дараах хоолны дэглэм, амьдралын хэвшлийг хэвшүүлэх хэрэгтэй. Дараах зүйлсийг анхаарах хэрэгтэйг товчхон тайлбарлая:\n1. Эслэг ихтэй хоолыг бага идэх. Төмс, гурилан хоол, буурцагт ургамал, байцай, цэцэгт байцай, сонгино зэрэг нь ходоод гэдсэнд хий үүсгэж, эцэстээ гэдэс дүүрэхэд хүргэдэг.\n2. Шингээхэд хэцүү хоол идэхгүй байх. Шарсан буурцаг, хатуу хавтгай талх зэрэг хатуу хоол нь амархан шингэдэггүй, ходоод гэдсэнд удаан үлддэг тул их хий үүсгэж гэдэс дүүрэхэд хүргэж болно.\n3. Яаралтай залгих зуршлаа өөрчлөх. Хэт хурдан идэх, эсвэл алхаж байхдаа идэх нь их агаар залгихад хүргэдэг; сүрлээр ундаа уух нь ходоод руу их агаар ороход хүргэж гэдэс дүүрэхэд хүргэдэг.\n4. Сөрөг сэтгэл хөдлөлөө даван туулах. Цочромтгой байдал, санаа зовних, гуниглах, урам хугарах, сэтгэл гутрах зэрэг сөрөг сэтгэл хөдлөлүүд нь хоол боловсруулах үйл ажиллагааг сулруулж, эсвэл ходоодыг хэт их хүчил үүсгэхэд хүргэж, үр дүнд нь ходоодны хий нэмэгдэж, гэдэс дүүрэлт улам хүндэрдэг.\n5. Биеийн тамирын дасгал зохистой хийх. Өдөр бүр 1 цаг орчим зохистой дасгал хийх нь сөрөг сэтгэл хөдлөлийг даван туулахад туслахаас гадна хоол боловсруулах системийг хэвийн үйл ажиллагааг хадгалахад тусалдаг.\n6. Зарим өвчнийг анхаарах. Зарим өвчний хувьд гэдэс
Энэ хэсгийн орчуулга, мэдээллийг шинэчилж байна.
Энэ хэсгийн орчуулга, мэдээллийг шинэчилж байна.
Энэ хэсгийн орчуулга, мэдээллийг шинэчилж байна.
Энэ хэсгийн орчуулга, мэдээллийг шинэчилж байна.
Энэ хэсгийн орчуулга, мэдээллийг шинэчилж байна.
Холбогдох эмнэлгүүд
Одоогоор мэдээлэл алга
Холбогдох тасгууд
Одоогоор мэдээлэл алга
Холбогдох эмч нар
Одоогоор мэдээлэл алга
Энэ мэдээлэл нь зөвхөн эрүүл мэндийн боловсролд зориулагдсан бөгөөд онош биш. Бие тавгүйрхвэл мэргэжлийн эмчид хандана уу.